Onderzoek • Van zetel naar zetel: het bestuurlijke web rond Feyenoord

In dit artikel:

Een reconstructie van de statuten en benoemingen bij Feyenoord laat zien hoe de Raad van Commissarissen (RvC), Stichting Het Feyenoord Legioen, Stichting Continuïteit Feyenoord (StiCo), de Vrienden van Feyenoord en de clubvennootschappen met elkaar verweven zijn. Bestuurders verlaten geregeld het ene orgaan om later terug te keren in een ander orgaan dat invloed heeft op de club. Daardoor blijft ervaring behouden, maar is er volgens de reconstructie weinig afstand tussen toezicht, aandeelhouderschap en voordrachten.

Die structuur staat ter discussie sinds algemeen directeur Robert Eenhoorn aantreedt. Hij zei in oktober 2026 dat Feyenoord met ongeveer tien entiteiten te maken heeft en dat de governance daardoor niet efficiënt is. Eenhoorn pleit voor een eenvoudiger model, met duidelijkere verantwoordelijkheden en meer afstand tussen directie en toezicht. Ook wil hij de aandelen van de Vrienden van Feyenoord op termijn terugkopen, maar alleen als Feyenoord dat financieel kan dragen. De huidige constructie is mede ontstaan nadat investeerders de club in een financieel moeilijke periode hielpen en daarvoor aandelen en invloed kregen.

De belangrijkste bestuurlijke verbinding loopt via Het Legioen. De RvC mag de voorzitter van die supportersstichting bindend voordragen, de directie benoemt een tweede bestuurder en een derde komt uit de deelnemers. Het Legioen mag vervolgens een bestuurder bindend voordragen voor StiCo. Die stichting bezit het bijzondere aandeel dat onder meer Feyenoords naam, kleuren en identiteit beschermt en is meerderheidsaandeelhouder van Feyenoord Rotterdam N.V. Via haar aandeelhouderspositie kan StiCo invloed uitoefenen op de samenstelling van de RvC. Ook gewone aandeelhouders, zoals de Vrienden van Feyenoord, hebben voordrachtsrechten. Zo ontstaat een kring waarin de RvC, Het Legioen en StiCo elkaar indirect beïnvloeden.

De namen van bestuurders illustreren die verwevenheid. Pim Blokland zat vanaf 2010 namens de Vrienden van Feyenoord in de RvC en werd later bestuurder van StiCo. Gérard Moussault ging in 2015 vanuit StiCo naar de RvC en was daarnaast voorzitter van Het Legioen. Peter van der Laan maakte in 2020 dezelfde overstap van StiCo naar de RvC. Ronald Brus vertrok in 2024 als commissaris naar StiCo. Hun plaatsen in de RvC werden toen ingenomen door Rob Tromp en Alexander van der Lely. Volgens de reconstructie betekenen nieuwe namen daardoor niet altijd dat er ook een onafhankelijke of vernieuwende blik bijkomt.

Een belangrijk keerpunt was het vertrek van Moussault uit de RvC in 2023, na twee termijnen. Een maand nadat zijn vertrek bekend was, wijzigde Het Legioen op 12 oktober 2023 zijn statuten. De verplichte verkiezing waarmee deelnemers hun vertegenwoordiger voor StiCo konden kiezen, verdween. Ook werd de maximale zittingsduur van bestuurders verruimd van acht naar twaalf jaar. Daardoor kon Chris de Back, die in 2016 na verkiezingen was benoemd en zijn oorspronkelijke termijnlimiet naderde, langer aanblijven. In februari 2024 volgde president-commissaris Toon van Bodegom Moussault op als voorzitter van Het Legioen.

De supportersstichting was bij haar oprichting in 2008 juist gepresenteerd als een manier om supporters meer invloed te geven. Deelnemers konden stemmen op kandidaten en de winnaar werd bindend voorgedragen voor StiCo. In 2023 bleef het voordrachtsrecht van Het Legioen bestaan, maar bepaalt het bestuur voortaan zelf hoe kandidaten worden geselecteerd. Een verkiezing kan nog vrijwillig worden georganiseerd, maar supporters hebben daar geen statutair recht meer op. De reconstructie stelt daarom de vraag welke bestuurlijke inspraak de ruim 100.000 deelnemers nog werkelijk hebben.

Ook de samenstelling van het huidige bestuur van Het Legioen roept vragen op. Dat bestaat uit Van Bodegom, financieel directeur Pieter Smorenburg en De Back. Twee van de drie bestuurders bekleden dus tevens een topfunctie bij Feyenoord. Bij gewone besluiten kunnen Van Bodegom en Smorenburg samen een meerderheid vormen. Daarmee wordt de stichting die ooit als kanaal voor supportersinvloed werd opgericht, volgens de reconstructie in belangrijke mate bestuurd door de clubtop zelf.

Bij StiCo is in 2013 de eerdere beperking van maximaal twee bestuurstermijnen geschrapt. Sindsdien kunnen bestuurders na een termijn volgens rooster direct worden herbenoemd. Dat maakt het mogelijk dat dezelfde personen lang invloed houden. De situatie rond Michiel Gilsing maakt dit actueel. Hij werd in 2018 na een stemming onder Legioen-deelnemers voorgedragen voor StiCo en kreeg 33 procent van de stemmen. Zijn tweede termijn loopt rond november 2026 af, maar een derde termijn is volgens de huidige statuten mogelijk. Sinds 2023 is daarvoor bovendien geen nieuwe supportersverkiezing verplicht.

De auteurs plaatsen dit naast het vertrek van Ivo Opstelten als StiCo-voorzitter. Feyenoord meldde in 2023 dat Opstelten na twee termijnen niet kon worden herbenoemd, terwijl die termijnbeperking volgens de reconstructie al in 2013 uit de statuten was verwijderd. De club heeft volgens het artikel niet duidelijk gemaakt op welke andere regel die mededeling was gebaseerd. Dat voedt de bredere kritiek dat Feyenoord bij benoemingen en vertrek niet altijd helder communiceert over de geldende regels.

Ook de positie van Van Bodegom is relevant. Zijn tweede termijn als president-commissaris loopt begin 2027 af. Een derde termijn is statutair niet volledig uitgesloten, al berichtte De Telegraaf dat hij die niet zou nastreven. Een vertrek uit de RvC hoeft echter niet te betekenen dat hij uit de bestuurlijke invloedssfeer verdwijnt: hij kan voorzitter van Het Legioen blijven of eventueel in StiCo terechtkomen. De reconstructie vraagt daarom wie hem opvolgt en of Feyenoord iemand van buiten de bestaande kring aantrekt.

Verder verloor de RvC in februari 2026 met Sjaak Troost zijn enige commissaris met een professionele voetbalachtergrond. Zijn opvolger Lowick Barg brengt vooral ervaring mee in financiën, bouw en vastgoed en was al betrokken bij Stadion Feijenoord. De huidige raad bestaat daarmee hoofdzakelijk uit bestuurders met zakelijke expertise. Volgens het artikel ontbreekt sinds Troost specifieke voetbaltechnische kennis, terwijl sportieve prestaties bepalend zijn voor de inkomsten van de club.

De verweven governance raakt ook aan de financiële controle. Feyenoord boekte over 2025/2026 een omzet van 115,2 miljoen euro, een operationeel verlies van 25,7 miljoen en een nettoverlies van 12,6 miljoen euro. Een seizoen eerder was er nog een nettowinst van 23 miljoen euro. De lagere Europese inkomsten drukten de omzet, terwijl de kosten vrijwel gelijk bleven. Eenhoorn waarschuwde dat incidentele inkomsten uit Europees voetbal niet als structurele dekking voor vaste uitgaven mogen worden gebruikt. De RvC, die begrotingen en belangrijke besluiten moet goedkeuren, hield toezicht op deze koers.

De reconstructie legt de RvC niet rechtstreeks alle financiële problemen op, maar vraagt wel welke risico’s de raad heeft aanvaard en hoe de directie is gecontroleerd. Ook StiCo heeft als aandeelhouder een verantwoordelijkheid bij benoemingen en de jaarrekening, al heeft zij geen dagelijkse toezichtstaak.

De kern van de kritiek is niet dat de afzonderlijke stichtingen en aandeelhouders nooit een nuttige functie hadden. StiCo beschermt de clubidentiteit, investeerders hielpen Feyenoord financieel en Het Legioen bood oorspronkelijk een vorm van supportersinspraak. Volgens de reconstructie zijn die historische afspraken echter uitgegroeid tot een systeem waarin functies, voordrachtsrechten en toezicht steeds meer in dezelfde bestuurlijke kring samenkomen. Eenhoorn zal daarom meer moeten veranderen dan alleen een organigram: vereenvoudiging raakt de machtsposities van de huidige bestuurders en vraagt om duidelijke regels, onafhankelijke controle en publieke verantwoording.